In deze paragraaf word een algemene toelichting gegeven op het jaarverslag 2008 van het Samenwerkingsverband Noord Nederland. Daarbij wordt tevens de inhoud van de posten van de balans en resultatenrekening nader omschreven.
BBV voorschriften en de jaarrekening
Op 12 maart 2003 is de Wet Dualisering Provinciebestuur in werking getreden. Hoewel de Gemeenschappelijke Regelingen niet gedualiseerd zijn, dienen alle Gemeenschappelijke Regelingen voor het toezichtregime op de financiële stukken te voldoen aan het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).
Grondslagen consolidatie
In dit verslag zijn de geconsolideerde balans en de geconsolideerde resultatenrekening opgenomen.
De volgende hoofdgroepen zijn in de consolidatie betrokken:
- Koers Noord Programma’s
- Koers Noord Regelingen
- Kompas Programma’s
- Kompas Regelingen
- Programma’s t/m 1999
- Regelingen t/m 1999
- Uitvoeringskosten
Bij de consolidatie van de groepsbalansen zijn de onderlinge vorderingen en schulden geëlimineerd.
Bij de consolidatie van de resultatenrekeningen zijn eveneens onderlinge posten geëlimineerd.
Grondslagen van waardering en resultaatbepaling
Voor zover niet anders vermeld zijn de posten in de balans en resultatenrekening tegen nominale waarde opgenomen.
Hierna volgt per post van de jaarrekening beknopte beschrijving en indien van toepassing een uiteenzetting over de waardering of wijze van resultaatbepaling.
Balans
Materiële activa
In de jaren 2004 t/m 2008 zijn uitgaven gedaan voor een nieuw geautomatiseerd systeem voor de regioprogramma’s en de subsidie regelingen. De gemaakte kosten zijn geactiveerd en worden vanaf het moment van ingebruikname in vijf jaar afgeschreven.
Vorderingen
Hieronder zijn de vorderingen op de Ministeries van Economische Zaken en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit opgenomen, alsmede de nog te ontvangen bijdragen van de Europese Commissie en provincies en gemeenten. Onder de overige vorderingen zijn vooruitbetaalde kosten en de compensabele BTW opgenomen. De vorderingen uit hoofde van terug te ontvangen subsidies worden in de balans op nihil gewaardeerd. De terug te ontvangen subsidies worden voor 100% voorzien in verband met het risico van mogelijke oninbaarheid.
Rekening-courant Groningen
De provincie Groningen treedt als kasbeheerder op voor alle SNN instrumenten en uitvoeringskosten.
Per onderdeel wordt een rekening-courantverhouding aangehouden. Deze zijn verminderd met de voorziening die gevormd is voor het risico dat de Provincie Groningen de depositogelden uit IJsland niet terugontvangt.
Algemene reserves
Er wordt per instrument een algemene reserve aangehouden. Deze reserve is gevormd uit de jaarlijkse toevoegingen van rentebaten onder aftrek van eventuele rentelasten. De reserve wordt aangewend om tekorten op projecten op te vangen, eventuele schade indien een deposito bij Landsbanki in IJsland niet terugbetaald wordt, alsmede uitvoeringskosten en koersverschillen, die niet op een andere wijze worden gedekt.
Voorts kan de Algemene Reserve (deels) worden aangewend om te kunnen voldoen aan de door MEZ gevraagde garantstelling van maximaal € 25 miljoen voor de SNN bijdrage aan het vervolgprogramma Koers Noord onderdeel Transitie 2007-2010, indien dit bedrag niet uit de verwachte vrijval kan worden gedekt. Op dit moment wordt ingeschat dat de verwachte vrijval minimaal € 25 miljoen zal bedragen.
Voorziening toekenningen
Voor de uitvoeringskosten wordt een voorziening toekenningen aangehouden bestaande uit het saldo van door de overheden beschikbare gestelde middelen verminderd met de reeds gedane toekenningen aan uitvoeringskosten.
Vooruitontvangen bedragen
De door de overheden beschikbaar gestelde middelen worden als vooruitontvangen bedragen onder de lang lopende schulden opgenomen.
De vooruitontvangen bedragen worden verminderd met de reeds gedane toekenningen aan derden en regelingen. Vrijgevallen middelen, die ontstaan doordat projecten niet doorgaan of door afrekening tegen een lager bedrag dan oorspronkelijk geraamd, worden aan de vooruitontvangen bedragen toegevoegd.
Openstaande toekenningen
Betreft de verplichtingen jegens derden. Het saldo bestaat uit toekenningen verminderd met de uitbetaalde bedragen en vrijgevallen middelen.
Tussenrekening betalingen
Hieronder is de ontvangen BTW vergoeding (uitvloeisel van het Nationaal Actie Plan) van het Ministerie van Financiën opgenomen alsmede toezeggingen aan drie provinciale projecten uit de Algemene Reserve EFRO 2000-2006.
Resultatenrekening
Projecten
Beschikbare budgetten
Betreft de toegekende financiering voor het Koers Noord en het Kompas- programma. De financiers worden onderverdeeld naar Rijk, Europese Commissie, provincies, gemeenten en overige.
Toekenningen aan projecten
Betreft verleende subsidieverleningsbeschikkingen (committeringen) aan derden en uitvoeringskosten SNN. De volledige toezegging wordt in het jaar van toezegging als last in de exploitatie verantwoord.
Vrijval op toekenningen
Betreft de vrijval op toegekende projecten. Voor zover toekenningen aan projecten definitief geheel of gedeeltelijk niet tot betaling leiden wordt de hierdoor gecreëerde vrijval weer als bate verantwoord en is in principe, mits de regelgeving dit toelaat, weer opnieuw beschikbaar. De vrijval op toekenningen wordt toegevoegd aan de balanspost vooruitontvangen bedragen.
Mutaties vooruitontvangen bedragen
Het niet gebruikte deel van de (jaarlijkse) beschikbare budgetten en de gerealiseerde vrijval op projecten wordt aan de vooruitontvangen bedragen toegevoegd. Onttrekkingen uit de vooruitontvangen bedragen vinden plaats indien in enig jaar beschikt wordt over niet bestede (jaar) budgetten van vorige jaren, dan wel reeds geanticipeerd wordt op toekomstige budgetten en/of verwachte vrijval de zogenaamde over-committering).
Algemeen
Bijdragen in uitvoeringskosten
Hier worden de bijdragen in de uitvoeringskosten van het Rijk, Europese commissie, provincies, gemeenten en overige financiers opgenomen.
Kosten
Betreft de gemaakte uitvoeringskosten voor het beheren van de diverse subsidie-instrumenten, het beheer van SNN/Algemeen en SER Noord Nederland. De kosten worden doorberekend aan de uitgevoerde instrumenten op basis van kostenverdeelsleutels.
De kosten worden gedekt door bijdragen van de Ministeries van EZ en LNV, de Europese Commissie, de SER, de drie noordelijke provincies en vier gemeenten.
Rente en koersverschillen
De provincie Groningen treedt op als kasbeheerder van de SNN- instrumenten. Per instrument wordt een rekening-courantverhouding bijgehouden, waarover jaarlijks rente wordt berekend. Koersverschillen kunnen bij de oude instrumenten voorkomen en zijn ontstaan in de periode, dat de betalingen in ecu’s plaatsvonden.
Mutaties voorzieningen
Betreft een gecreëerde voorziening ten behoeve van de uitvoeringskosten in het Koers Noord en het Kompasprogramma. Als gevolg van een hogere bijdrage aan uitvoeringskosten dan de gerealiseerde kosten wordt de overfinanciering gestort (last) in de voorziening uitvoeringskosten. Deze voorziening wordt gebruikt ter dekking van uitvoeringskosten in latere jaren. Indien de uitvoeringskosten hoger zijn dan de toegekende financiering dan vindt een onttrekking (bate) uit de voorziening uitvoeringskosten plaats.
Mutaties reserves
De betaalde rente, koersverschillen, dotatie aan de voorziening die gevormd is voor het risico dat de Provincie Groningen de depositogelden uit IJsland niet terugontvangt, alsmede uitvoeringskosten van programma’s en regelingen t/m 1999 worden aan de reserve onttrokken (bate). De ontvangen rente binnen de Koers Noord en Kompasperiode wordt in de algemene reserve gestort (last).
Toelichting op de geconsolideerde balans
In deze toelichting worden een drietal posten van de geconsolideerde balans per 31 december 2008 nader besproken.
Eigen Vermogen
Algemene reserves
De algemene reserve is ontstaan doordat jaarlijks de rentebaten onder aftrek van rentelasten aan de reserve worden toegevoegd. De reserve kan worden aangewend om tekorten op projecten op te vangen, alsmede voor uitvoeringskosten en koersverschillen, die niet op andere wijze worden gedekt. Voorts heeft het Algemeen Bestuur in 2006 ingestemd met het aanwenden van (een deel) van de algemene reserve voor de door MEZ gevraagde garantstelling van € 25 miljoen voor de SNN bijdrage aan het vervolgprogramma Koers Noord, indien de verwachte vrijval binnen het huidige Kompasprogramma niet toereikend is. Ultimo 2008 wordt verwacht, dat de bijdrage van € 25 miljoen volledig uit de vrijval kan worden gedekt.
Er wordt per regioprogramma en subsidieregeling een algemene reserve aangehouden. Daarnaast zijn er algemene reserves voor de uitvoeringskosten.
De algemene reserves per balansdatum kunnen als volgt gespecificeerd worden:
| 31-12-2008 x € 1.000 | 31-12-2007 x € 1.000 | |
| Koers Noord programma’s | 460 | 63 |
| Koers Noord regelingen | -/-6 | - |
| Kompas programma’s | 6.104 | 8.399 |
| Kompas regelingen | 4.732 | 4.064 |
| Programma’s t/m 1999 | 6.980 | 6.872 |
| Regelingen t/m 1999 | 10.071 | 9.602 |
| Uitvoeringskosten | -/- 404 | -/-249 |
| Totaal | 27.937 | 28.751 |
Geconsolideerd laat de algemene reserve over het jaar 2008 het volgende verloop zien:
| 31-12-2008 x € 1.000 | 31-12-2007 x € 1.000 | |
| Stand 1 januari 2008 | 28.751 | |
| Saldo rentebaten/lasten | 8.140 | |
| 36.891 | ||
| Af: | ||
| voorziening IJsland deposito | 3.412 | |
| uitvoeringskosten EZ Kompas programma | 875 | |
| aanwending RBS reserve voor uitvoeringskosten | 191 | |
| reservering drie provinciale projecten uit EFRO rentebaten | 4.200 | |
| nabetaling ISP project | 276 | |
| 8.954 | ||
| Stand per 31 december 2008 | 27.937 | |
Voorzieningen
Voorziening toekenningen
Betreft het saldo van de door de overheden beschikbaar gestelde middelen, verminderd met de reeds gedane toekenningen aan uitvoeringskosten. Het verloop van de voorziening toekenningen uitvoeringskosten is in 2008 als volgt (uitvoeringskosten x € 1.000) :
| Stand per 1 januari 2008 | 1.110 |
| In 2008 beschikbaar gestelde middelen | |
| EZ Koers Noord | 2.800 |
| OP EFRO | 6.776 |
| Rijkscofinanciering in OP EFRO | 3.201 |
| EZ Kompas | -80 |
| Provincies en gemeenten | 2.765 |
| 15.462 | |
| 16.572 | |
| Aangegane verplichtingen en uitvoeringskosten in 2008 | -/- 7.796 |
| Stand per 31 december 2008 | 8.776 |
De voorziening toekenningen uitvoeringskosten ad € 8.776.000 bestaat ultimo 2008 uit de uitvoeringskosten ten behoeve van de Koers Noord programma´s en Kompasprogramma’s.
Voor het OP EFRO programma is 4% van het beschikbare budget ter beschikking gesteld voor de uitvoeringskosten. Voor de Kompas uitvoering werd door MEZ tot en met 2006 jaarlijks een bedrag voor uitvoeringskosten beschikbaar gesteld ter grootte van 3,5% van het jaarbudget.
De EFRO-middelen (technische bijstand EPD2 en Phasing Out) alsmede de EOGFL-middelen (technische bijstand Leader+) zijn in 2002 reeds voor de gehele Kompas periode ter beschikking gesteld. Daarnaast zullen de drie noordelijke provincies jaarlijks een bijdrage betalen. Een positief saldo van de voorziening kan aangewend worden ter dekking van de uitvoeringskosten na het jaar 2008.
Eventuele tekorten zullen ten laste van de algemene reserve komen.
Vooruitontvangen bedragen
De balanspost vooruitontvangen bedragen is als volgt samengesteld (x € 1 miljoen) :
| Koers Noord programma’s | 278,0 |
| Koers Noord regelingen | 15,5 |
| Kompas programma’s | -56,2 |
| Kompas regelingen | -24,6 |
| Programma’s tot en met 1999 | 7,6 |
| Regelingen tot en met 1999 | 15,0 |
| Totaal | 235,3 |
De stand van de vooruitontvangen bedragen bij Kompas-programma’s en Kompas-regelingen staat negatief, omdat er meer aan Kompas-projecten en Kompas- regelingen is toegekend dan dat er aan budget beschikbaar is.
Deze zogenaamde overcommittering geschiedt op basis van de verwachte vrijval op lopende projecten. Indien de vrijval in werkelijkheid straks lager uitvalt dan verwacht, dan zullen in eerste instantie de algemene reserves worden aangesproken.
Voor eventueel daarna resterende tekorten zijn de drie noordelijke provincies aansprakelijk.
Het verloop van de balanspost vooruitontvangen bedragen is in 2008 als volgt (x € 1.000) :
| projecten en regelingen | |
| Stand per 1 januari 2008 | 210.112 |
| beschikbaar gestelde middelen | 96.299 |
| 306.411 | |
| Aangegane verplichtingen en uitvoeringskosten in 2008 | -111.788 |
| Vrijgevallen toekenningen in 2008 | 40.967 |
| -70.821 | |
| Dotatie RBS middelen aan voorziening uitvoeringskosten | -322 |
| Stand per 31 december 2008 | 235.268 |
Toelichting op de Geconsolideerde Resultatenrekening 2008
Beschikbare budgetten rijk
De minister van Economische Zaken heeft formeel in 2008 voor een bedrag van € 80 miljoen, inclusief 3,5% ter dekking van uitvoeringskosten, beschikbaar gesteld voor de subsidieregeling Pieken in de Delta. Daar in de begroting was uitgegaan van een jaarlijkse bijdrage van de Koers Noord PiD- middelen terwijl in werkelijkheid de bijdrage in 2008 in zijn geheel als beschikbaar budget is opgenomen wijkt de realisatie van beschikbaar gestelde budgetten wijkt sterk af van de begroting (begroot € 20 miljoen per jaar).
Het Comité van Toezicht heeft in 2008 formeel toestemming gegeven een percentage van 4 % van het in 2007 reeds beschikbaar gestelde bedrag van € 80,031 miljoen, zijnde € 3.201.240, beschikbaar te stellen ter dekking van de uitvoeringskosten.
| Budget Koers Noord Pieken in de Delta | € | 80.000 |
| Af: bijdrage PiD in de uitvoeringskosten | - | 2.800 |
| Af: bijdrage Rijkscofinanciering in OP EFRO | - | 3.201 |
| Beschikbaar budget Rijk | € | 73.999 |
Beschikbare budgetten Europese Commissie
Voor het nieuwe Operationeel Programma EFRO 2007-2013 heeft de Europese Commissie op 27 juli 2007 een bedrag beschikbaar gesteld van € 169,4 miljoen. In het Operationeel Programma zijn reeds onder de prioritaire as Technische Bijstand middelen voorzien voor de uitvoeringskosten van het programma. In 2008 heeft het Comité van Toezicht formeel toestemming gegeven het budget van de Technische Bijstand (4% van het programma) in te zetten voor de uitvoering van het programma door de SNN- UO. Het budget van € 6.776.000 is in mindering gebracht op het beschikbare budget voor projecten en komt het bij de uitvoeringskosten rechtstreeks als bijdrage in de uitvoeringskosten Europese Commissie.
Net als in het verleden voor het EFRO doelstelling 2 programma het geval was is ook voor het Operationeel Programma 2007-2013 voor de komende jaren het systeem van automatische decommittering (volgens de zogenaamde N+2 regel ) een extra aandachtspunt. Voor het OP EFRO geldt dat aan het eind van het jaar 2009 het niveau aan bestedingen (EFRO bijdrage in de gemaakte en betaalde kosten bij begunstigden) op het niveau dient te zijn van de eerste jaartranche uit het OP zijnde € 30,7 miljoen minus de eerste twee voorschotten van in totaal € 8,5 miljoen.
Dit houdt in dat om een decommittering, in de nieuwe periode ‘ambtshalve annulering’ genoemd, te ontlopen eind 2009 een bedrag van afgerond € 22,2 miljoen (30,7 -/- 8,5) aan EFRO middelen gerealiseerd dient te zijn. Indien een ambtshalve annulering wel aan de orde komt wordt het geannuleerde bedrag in mindering gebracht op het beschikbare budget van het OP en is dus minder budget beschikbaar voor de rest van de programmaperiode.
Binnen het Operationeel Programma EFRO zijn vier prioritaire assen opgenomen.
Prioritaire as 1: Kenniseconomie, ondernemerschap en innovatie;
Prioritaire as 2: Attractieve regio’s;
Prioritaire as 3: Stedelijke dimensie;
Prioritaire as 4: Technische bijstand.
Toekenningen aan projecten
De afgegeven subsidieverleningsbeschikkingen aan projecten binnen zowel de productgroep regioprogramma’s als subsidieregelingen worden geboekt als toekenningen aan projecten.
De toekenningen aan projecten kunnen onderverdeeld worden naar de volgende instrumenten:
x € 1.000
| Instrumenten | 2008 | 2007 |
| Koers Noord programma’s | 52.298 | 0 |
| Koers Noord regelingen | 9.500 | 0 |
| Kompas regioprogramma’s | 9.729 | 10.500 |
| Kompas subsidieregelingen | 16.263 | 26.078 |
| Totaal | 87.790 | 36.578 |
Uitvoeringskosten
De totale uitvoeringskosten SNN bedragen € 7.796. Vanaf vorig jaar worden de uitvoeringskosten SNN als een geheel gepresenteerd. Ten opzichte van 2007 zijn de kosten toegenomen met € 1.7 miljoen. De stijging ten opzichte van de begroting wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere personeelkosten. Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2008 (€ 7.43 miljoen) zijn de totale werkelijke kosten iets gestegen (afgerond € 366.000). Dit wordt veroorzaakt door hogere kosten accountantscontrole projecten en een toename van de salariskosten.
De uitvoeringskosten van de Uitvoeringsorganisatie SNN (UO SNN) vormen ook in 2008 het belangrijkste deel (€ 6.025.000) van de totale uitvoeringskosten ad € 7.796.000. De uitvoeringskosten van de UO SNN en de toegekende bedragen aan projecten zijn in het volgende overzicht weergegeven vanaf de start van de Kompas-periode in 2000.
Uitvoeringskosten van de UO SNN en de toegekende bedragen aan projecten (bedragen x € 1.000)
| jaar | uitvoeringskosten | toekenningen aan projecten |
| 2000 | 3.438.000 | 34.970.000 |
| 2001 | 3.707.000 | 141.818.000 |
| 2002 | 4.140.000 | 110.559.000 |
| 2003 | 3.881.000 | 163.706.000 |
| 2004 | 4.353.000 | 107.903.000 |
| 2005 | 4.424.000 | 149.523.000 |
| 2006 | 4.527.000 | 239.068.000 |
| 2007 | 4.705.000 | 36.577.754 |
| 2008 | 6.025.000 | 87.790.000 |